مجموعة مؤلفين

302

پنج سفرنامه يا سفر به اقليم عشق ( فارسى )

مرورى كوتاه بر زندگى نويسنده اگرچه نام نويسنده سفرنامه در ابتداى نسخه بيان نشده است و آن را با عنوان ، سفرنامه خان‌افغان ، ثبت كرده‌اند ، اما با توجه به شواهد موجود در سفرنامه مذكور ، به نظر مىرسد كه نويسنده آن ، محمد حسين خان هروى فرزند محمد حسن خان از قبيلهء ابدالىهاى افغان « 1 » ، مقيم هرات بوده است . نويسنده ، برادر كوچكتر محمد يوسف خان رياضى هروى ( 1290 - 1330 ق ) است كه از طرف پدر يكى ، ولى از مادر جدا بوده است « 2 » . وى وخانواده‌اش ازنوادگان محمد اكبرخان ابدالى ازطايفه ابداليان افغانستان مىباشد كه با سلاطين آن كشورهم تبار و به امور ديوانى و نظامى هرات اشتغال داشته‌اند . از تولد و زندگىنامه مؤلف و وفات او اطلاعات چندانى در دست نيست ، اما خاندان او از ميان مدعيان متعدد تاج و تخت امير دوست محمد خان « 3 » ، سومين پسرش ، امير شير على خان « 4 » را برگزيدند و تا آخر از طرفداران و هواخواهان وى بودند . از اين رو ، پس از روى كار آمدن امير

--> ( 1 ) . دُرّانى يا ابدالى نام قومى از افغانان ( پشتون ) است كه در اطراف و حوالى قندهار سكونت دارند . گفته مىشود كه بسبب كشيدن مرواريد در گوش به اين لقب ملقب گشتند و اين قوم را ابدالى نيز مىنامند . اين طايفه اصلًا ابدالى نام داشت و پس از برآمدن احمدشاه درانى نامش به درانى تبديل گرديد . ( 2 ) . مادر محمد يوسف خان از طايفه افشار و دختر ميرزا قلى خان معروف به بلند مى باشد . رياضى ، ص 8 ( 3 ) . اولين امير افغانستان از خاندان باركزى ( 1255 1242 ه . ق . ) كه سلسله ابدالى يا درانى را برانداخت . ( 4 ) . معروف به شيرعلى نترس ( 1825 - 1879 ) ، سومين پسر امير دوست‌محمدخان ، دومين امير افغانستان ( 1863 - 1866 ) و ( 1868 - 1879 ) از دودمان باركزى بود .